Tweede Kamer stemt in met vrouwenquotum in top van bedrijven: de voors en tegens

Al zo’n twaalf jaar kibbelt de politiek over een vrouwenquotum voor de raden van commissarissen van beursgenoteerde ondernemingen. Vandaag was het eindelijk zo ver: de Tweede Kamer steunt een bindend vrouwenquotum. Waarom duurde het zo lang voordat de Tweede Kamer erover stemde? Wat zijn de voor- en tegenargumenten van zo’n vrouwenquotum?

Dat het vrouwenquotum eindelijk op de agenda stond in de Tweede Kamer, komt door advies van de Sociaal Economische Raad (SER). Ministers Van Engelshoven en Koolmees vroegen de raad hoe ze diversiteit kunnen bevorderen. De SER raadde een hoop maatregelen aan, waaronder het vrouwenquotum.

De raad van commissarissen bij een beursgenoteerd bedrijf zou volgens de SER vanaf 2020 voor tenminste 30 procent uit vrouwen moeten bestaan. Is dat niet zo? Dan blijven vacatures net zo lang open staan tot de juiste vrouw hiervoor gevonden is.

Waarom zou je tegen een vrouwenquotum zijn?

Meer vrouwen aan de top. Dat klinkt op het eerste gezicht natuurlijk alleen maar geweldig. Maar natuurlijk is het ingewikkelder dan dat. Om een goed beeld van de voors en tegens van het vrouwenquotum te krijgen, zetten we alle argumenten (soms genuanceerd) op een rij.

Nederlandse vrouwen werken vaak in deeltijd

Dat Nederlandse vrouwen vooral parttime werken, is geen geheim. In geen ander Europees land is het verschil tussen mannen en vrouwen die in deeltijd werken zo groot. 73,8 procent van de werkende vrouwen werkt in deeltijd tegenover 23 procent van de mannen. Dat er minder vrouwen in de raad van commissarissen zijn, zou volgens tegenstanders komen, omdat er simpelweg ‘niet genoeg vrouwen zijn’.

Natuurlijk moet je je afvragen hoe ‘vrijwillig’ het grote aantal parttime werkende vrouwen is. Er is niets mis met minder willen werken als je – bijvoorbeeld – kinderen krijgt, maar je kunt niet ontkennen dat de parttime werkende vrouw diepgeworteld in onze cultuur zit.

👉 Leestip op Vrij Nederland: Waarom Nederlandse vrouwen nog steeds massaal parttime werken

Is een vrouwenquotum discriminerend?

Een veelgehoord argument van tegenstanders is dat een vrouwenquotum discriminerend is voor mannen. Toen de TU Eindhoven besloot alleen vrouwen aan te nemen, waren er mannen die een klacht in dienden bij het College voor de Rechten van de Mens.

Het FD vroeg advocaat Marry de Gaay Fortman of dit inderdaad discriminerend is. Volgens haar is dat niet zo: “Een profiel moet weliswaar genderneutraal zijn en gericht op geschikheidseisen, maar je mag wel flankerend zeggen: bij geschiktheid geven we ruimte aan een vrouw.”

Een ander veelgehoord argument is dat de beste persoon voor de baan gezocht moet worden. En dat kan nou eenmaal een man zijn. Kortom: het draait om kwaliteit. Maar als je daar echt naar op zoek bent als bedrijf, kun je er toch beter voor zorgen dat je een divers team hebt. Onderzoek op onderzoek bewijst dat diverse teams betere resultaten boeken en betere beslissingen maken.

👉 Leestip op het FD: Wel of geen vrouwenquotum: de voors en tegens

En wat als de intrinsieke wil er niet is?

Volgens Hans de Boer, voorzitter van ondernemingsorganisatie VNO-NCW, zijn vrouwen zelf tegen een quotum, omdat ze er zelf willen komen en niet gekozen willen worden dankzij een quotum. Maar het is echt niet zo dat vrouwen opeens minder moeten waarmaken en met twee vingers in hun neus hun werk kunnen doen, alleen omdat ze vrouw zijn. Vrouwen die aan de top komen door een quotum, doen dat net zo goed op eigen kracht.

Ingrid de Swart, sinds deze week lid van de raad van bestuur van verzekeraar ASR, vertelt in de Volkskrant dat zij tegen een vrouwenquotum is, omdat het alsnog geen succes is als de intrinsieke wil er in een bedrijf niet is. “Toen ik in Duitsland werkte als voorzitter van de raad van commissarissen bij Delta Lloyd, was men daar druk bezig met de invoering van het vrouwenquotum. Met mijn komst voldeden ze hieraan. Ik was tijdens de vergaderingen samen met de secretaris de enige vrouw.”

“Er werden grappen gemaakt waar ik me niet comfortabel bij voelde”, vertelt ze. “De heren met wie ik werkte, vroegen bijvoorbeeld wat ‘de dame in de zaal’ van de kwestie vond. Voor mij was dat het bewijs dat zij niet vrijwillig voor mijn aanwezigheid hadden gekozen.”

Waarom zou je voor het vrouwenquotum zijn?

Toch zijn er ook veel mensen die wél pleiten voor de maatregel. Lang werd gedacht dat die vrouwen aan de top er vanzelf wel komen. Maar het schiet niet echt op. Als voorbeeld: er zijn meer mannen die ‘Peter’ heten die in een raad van bestuur zitten, als vrouwen in het algemeen.

Het gebeurt vaak onbewust

Het is echt niet alsof elk bedrijf bewust meer mannen aan de top plaatst. Zo nemen we tijdens het sollicitatieproces eerder mensen aan die op ons lijken, en dat is maar één voorbeeld van de onbewuste oorzaken van minder vrouwen in het bestuur. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld ook dat vrouwen als minder competent worden gezien. Zo’n vrouwenquotum kan dit soort patronen doorbreken.

“Zonder vrouwenquotum duurt het nog zeker 25 jaar voor vrouwen dezelfde kansen hebben als mannen om de top van het bedrijfsleven te halen”, zegt Marry de Gaay Fortman, nu tegen de Volkskrant. Dat duurt wat ons betreft echt veel te lang.

👉 Leestip op de Volkskrant: Vrouwen over het vrouwenquotum: ‘Na mijn vertrek waren de vrouwen die ik had aangesteld snel weg. Dat heeft mijn ogen geopend’

Hopelijk heb je na dit artikel een beter beeld over de voor- en tegenargumenten van het vrouwenquotum.  De Tweede Kamer steunt inmiddels in ieder geval een bindend vrouwenquotum voor beursgenoteerde bedrijven.

Verder lezen?

Like the smell of fresh juice in the morning?

Meld je aan voor onze wake-up letter

Reageer op artikel:
Tweede Kamer stemt in met vrouwenquotum in top van bedrijven: de voors en tegens
Sluiten