Juicy Dilemma: hoe komt het dat het altijd stroef loopt met die ene persoon?

Hoe je meer uit je ontwikkeling haalt? Zoek het lekker zelf uit! Dat is het vertrekpunt van het boek DIY Goeroe. Auteur Raymond de Looze reageert elke maand op een ‘juicy’ dilemma van een lezer. Met inzichten en vragen die speels uitdagen en soms stevig confronteren. Zodat je ontdekt: ik kan het zelf!

‘Ik kan eigenlijk met iedereen goed overweg. Maar ik heb sinds een half jaar een nieuwe gast in mijn team: drama. Hij zit gewoon de hele tijd in mijn irritatiezone. En ik bij hem. Hoe komt het dat het altijd stroef loopt met hem? Wat kan ik doen?’

Bron: DIY Goeroe

Iedereen heeft wel eens mensen in zijn leven waar het niet lekker mee loopt. Soms heb je misschien een heel duidelijk idee waarom dat zo is (‘Het is gewoon een eikel!’), en in andere gevallen kun je je vinger er niet precies op leggen. In het ene geval kun je zo’n persoon simpelweg ontlopen zodat je er weinig last van hebt, terwijl dat in het andere geval niet makkelijk is. Bijvoorbeeld als iemand in jouw team zit en je moet samenwerken. Dus wat kun je dan?

Overdracht

Als iemand structureel in jouw irritatiezone zit, en je weet niet waarom, dan kan het goed zijn dat je ‘overdracht’ ervaart. Je herkent overdracht misschien als jouw ‘rode knop’. Iets waar je heel heftig op reageert, heftiger dan de situatie rechtvaardigt. Vooral achteraf bezien. Want overdracht voelt heel ‘terecht’ in het moment. ‘Hoe kan hij nou zó belachelijk tegen mij doen! Dat trek ik echt niet!’

De achtergrond van overdracht is dat je onbewust een oude relatie (vooral die met je ouders), op een relatie in het nu plakt. Het gaat dan vooral om relaties van autoriteit, hulp of liefde. Denk aan je baas of iemand waar jij leiding aan geeft, agenten, onderwijzers, therapeuten, coaches of je geliefde.

Je hebt positieve overdracht en negatieve. Laten we zeggen: iemand die bij jou niks fout kan doen, of iemand die bij jou niks goed kan doen. Als je in de overdracht zit, dan leg je ideeën over jouzelf bij de ander in het hoofd. Dus jouw baas zegt: ‘Ik vraag Anne nog wel even om mee te kijken.’ En jij denkt: hij vindt blijkbaar dat ik het niet alleen kan. Of een oudere collega zegt: ‘Kun je je vraag anders formuleren?’ En jij hoort: ‘Je hebt er blijkbaar weer niks van begrepen.’

Welk stuk ligt bij jou?

Waarom is overdracht nou zo belangrijk? Omdat bij overdracht een deel van jouw heftige reactie in die specifieke relatie uit jou komt. Dus niet door de situatie. En niet uit die andere persoon. Jouw brein verwisselt de relatie met die persoon namelijk met een relatie eerder uit je leven. En misschien denk je nu: ‘Oké, dus jij zegt dat hoe ik nu reageer op mijn baas komt door hoe mijn moeder tegen me deed toen ik vijf was?’ Dat is precies wat ik zeg. En ieder mens heeft te maken met overdracht. Jij ook.

Het is nu aan jou om te onderzoeken of dat in dit specifieke geval ook zo is. Want voor zover de heftigheid van jouw reactie uit jou komt, kun je het niet in de relatie met de ander oplossen. Dan kun je daar alleen zelf iets mee. Je kunt bijvoorbeeld nagaan of je bij een andere persoon in eenzelfde situatie een even heftige reactie zou hebben.

En misschien denk je nu: ‘Hij moet gewoon normaal doen, dan heb ik nergens last van.’ En ben je ervan overtuigd dat het helemaal aan die ander ligt. Zo zoek je de oplossing buiten jezelf, terwijl overdracht in jou zit. Wat niet wil zeggen dat die ander alles goed doet. Zeker niet. Maar dat kun je dus onderzoeken: welk stuk ligt bij jou, en welk stuk bij die ander of in jullie interactie. En hoe sterker je het gevoel hebt dat het écht aan die ander ligt, hoe meer het de moeite waard is hier kritisch naar te kijken.

Dus: kwam de heftigheid van jouw reactie nou écht door de situatie of wat die ander deed? Of ervaar je het vooral zo sterk met deze persoon en ligt het dus misschien (voor een deel) bij jou?

De grens tussen twee mensen

Overdracht zit dus in jou, en dat is aan jou te onderzoeken. Maar wat gebeurt er in jullie interactie? De grens tussen twee mensen bepaalt welk deel van de relatie bij jou ligt, en welk deel bij die ander. Het gaat daarbij niet alleen om verantwoordelijkheid en grenzen stellen, maar ook om de ruimte die je beiden krijgt en neemt.

Je bent nooit verantwoordelijk voor hoe iemand anders zich voelt, en iemand anders niet voor jou. Dat wil overigens niet zeggen dat je geen rekening met elkaar kunt houden. Maar dat is iets anders. Iemand kan namelijk rekening met jou houden, zonder verantwoordelijk te zijn voor hoe jij je voelt. Er een groot verschil tussen de uitspraken ‘door jou voel ik me zo’ en ‘wat jij doet raakt me’. Het verschil zit in de verantwoordelijkheid: leg je die bij de ander of bij jezelf?

Het kan zo zijn dat je die ander eigenlijk verantwoordelijk maakt voor hoe jij je voelt. ‘Ik voel me slecht omdat jij stom doet.’ Het kan best zijn dat die ander stom doet, maar dat maakt hem niet verantwoordelijk voor jouw gevoel. Maar die ander is wel verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag. En het respecteren van jouw grenzen.

Welke opties heb je?

Kijk eens naar jouw interactie met deze persoon vanuit dit perspectief. Zijn jullie grenzen duidelijk (verantwoordelijkheid, ruimte) én respecteer je die allebei?

Je kunt ook met die ander bespreken wat er tussen jullie gebeurt. En jullie perspectieven en grenzen expliciet maken. Ga er voor het gemak eens vanuit dat de ander goede bedoelingen heeft. En dat het niet zijn doel in het leven is om dat van jou moeilijker te maken. Wat zie je dan?

En in het extreme geval waarin iemand bij jou over de grens blijft gaan, zelfs nadat je dat benoemd hebt? Dan kun je altijd nog uit de relatie stappen. Op wat voor manier dan ook. En ja: dat kan lastig zijn en verstrekkende gevolgen hebben. Maar in zeldzame gevallen kan het toch de beste optie zijn.

Succes! Misschien vind je nog de tijd om erop terug te kijken. Niet naar hoe je het probleem van de dag hebt opgelost (of niet), maar vooral hoe je het hebt aangepakt. Wat kun je daarvan leren? Want dat helpt je morgen weer.

Volgende Juicy Dilemma

Jij bepaalt mee welk dilemma volgende keer in deze rubriek staat. Stem hier.

  1. Hoe kan ik me ergens overheen zetten?
  2. Hoe kan ik beter voor mezelf opkomen?
  3. Wat drijft mij nou eigenlijk?
  4. Stel ik mezelf de juiste vragen?

Wil je jouw dilemma ook voorleggen? Klik hier om jouw input te geven.

Raymond de Looze (1976) is bedrijfskundige en jurist, die zich na een internationale projecten carrière volledig richtte op zijn ware passie: de ontwikkeling van mensen. Naast schrijver van DIY Goeroe is hij mede-oprichter van Double-OO, dat professionele organisaties een doordacht proces voor ontwikkeling biedt.

Klik hier om DIY Goeroe te bestellen. Wie dit boek bestelt krijgt twee exemplaren. De Homie edition houd je zelf, de Nomad edition reist elke maand door. Zo start elke lezer een ontwikkelingsgolf bij anderen.

Raymond de Looze
Foto: : Asha Gaalman Fotografie

In 4 weken naar een productiever leven

Meld je aan voor onze wake-up letter en volg onze productiviteitscursus

Reageer op artikel:
Juicy Dilemma: hoe komt het dat het altijd stroef loopt met die ene persoon?
Sluiten