Redactie
Redactie Mindset 23 mrt 2021

Juicy Dilemma: hoe kan ik minder piekeren?

Piekeren hoort bij het leven, we doen het allemaal weleens. Toch kan het je echt in de weg gaan zitten als het maar niet rustig wordt in je hoofd, je ‘s avonds niet in slaap kunt komen en het je tegenhoudt in het leven. Hoe kan je minder piekeren?

Auteur van DIY Goeroe Raymond de Looze reageert elke maand op een dilemma van een lezer. Met inzichten en vragen die speels uitdagen en soms stevig confronteren. Zodat je ontdekt: ik kan het zelf!

Hoe kan ik minder piekeren?

‘Ik pieker me soms suf. Nou ja, in alle eerlijkheid: wel iets vaker dan soms. Het kost me echt veel tijd en energie. Ik pieker over hoe ik een team presentatie op mijn werk kan doen of over wat die vriendin nou eigenlijk bedoelde met die opmerking. Ik weet dat ik het niet moet doen, en toch lukt het me niet ermee op te houden. Mijn hoofd stopt niet. Hoe kom ik ervan af?’. 

Wij mensen hebben een uniek talent: we kunnen nadenken over het verleden én over de toekomst. En dat geeft ons een groot voordeel ten opzichte van bijvoorbeeld een konijn. Want een konijn kan niet vandaag slimme dingen doen om over een jaar een groter hok of meer eten te hebben.

Aan de andere kant: het konijn piekert ook niet over de vraag hoe hij aan voldoende eten voor de kleine konijntjes gaat komen. En ligt er ook niet wakker van als een ander konijn onaardig tegen hem deed. Dus ons unieke talent biedt voor- en nadelen.

Al jouw slimme complexe gedachten en gevoelens kunnen je behoorlijk meeslepen. Omdat elke gedachte steeds weer een volgende gedachte uitlokt. Of omdat je van een bepaald gevoel af wilt, zoals verdriet of angst. Misschien ga je dan heel hard nadenken over hoe je dat voor elkaar kunt krijgen. Over hoe het zo heeft kunnen komen, wat je liever had gewild of wat anderen eigenlijk hadden moeten doen.

Misschien denk je na over hoe zielig of hoe suf je jezelf vindt. Of wat anderen er wel niet van vinden. Zomaar wat voorbeelden van de modderstroom van gedachten en gevoelens, die zich soms in jou voortbeweegt. En voor je het weet, is er weer een halve nacht piekeren voorbij. En is je leven nog precies zoals het was.

Wanneer heeft piekeren zin?

Het heeft zin om over dingen na te denken. Daar kun je het makkelijk over eens worden. En dat het niet heel waardevol is om drieënnegentig keer hetzelfde rondje in je hoofd te maken, daar zal ook niemand zich tegen verzetten. Dus waar ligt dan de grens? Wanneer helpt het je nog, en wanneer werkt het tegen je? Wanneer maak je gebruik van jouw unieke talent als mens om na te denken over verleden of toekomst? En wanneer gaat dat over in zinloos gepieker?

Je kunt hier geen harde grenzen voor aangeven. Zo van: tot tien rondjes in je hoofd is het zinvol, en daarna moet je er onmiddellijk mee kappen. Maar je kunt wel kijken naar het doel dat je ermee hebt. Gedachten over het verleden zijn bijvoorbeeld waardevol zolang je ervan kunt leren. Want door te reflecteren op wat je eerder gedaan hebt, wat het effect daarvan was en wat je een volgende keer anders kunt doen, kom je verder.

En gedachtenspinsels over de toekomst helpen als je het vertaalt in iets dat je nu doet. Tot dat moment is het allemaal ruis in jouw hoofd. En na het zoveelste pieker-rondje, is jouw wereld nog steeds precies zoals het was. Daar komt bij dat nadenken over het verleden of de toekomst ook gewoon leuk kan zijn. Mooie herinneringen voor het verleden, of fantasieën voor de toekomst. Niet alles hoeft direct nut te hebben, toch?

Piekeren voorkomen

Oké. Dus wanneer is het zinvol? Verleden: als je ervan leert. Toekomst: als je er nu wat mee doet. En in alle gevallen: als het gewoon leuk is. Check. Maar wat kun je nou doen om te voorkomen dat je gaat piekeren? Laat ik beginnen met wat je niet kunt doen: je kunt gedachten en gevoelens niet tegenhouden. Dus als jouw strategie is ‘voorkomen dat ik gedachten krijg over mijn werk als ik vrij ben’, dan wens ik je veel succes. Gedachten en gevoelens sturen namelijk niet van tevoren een appje om te vragen of het je uitkomt dat ze langskomen. ‘Hoe zit jij morgen om drie uur?’ Nee, ze komen gewoon in je op. Dus de vraag aan jou is wat je er vervolgens mee doet.

Het is namelijk niet zozeer die ene gedachte die in je opkomt die je in de weg zit. Het gaat erom dat je vervolgens op die gedachte of dat gevoel springt, en daar eens lekker de tweede helft van de nacht aan gaat liggen denken. ‘Hoe kan ik die mail nou vergeten zijn te versturen? Mijn baas zal wel pissig zijn. Dit krijg ik bij mijn beoordeling volgende maand natuurlijk ook weer te horen. Ze zullen toch niet mijn promotie uitstellen? Ik kijk ook gewoon te weinig op mijn actielijst!’ En zo verder. Misschien herken je hier iets in.

Knikje uit beleefdheid

Misschien zie het voorkomen van piekeren als iets waar je hard voor moet werken. De uiteindelijke beloning van een gerichte inspanning. Maar de realiteit is dat je eigenlijk niks hoeft te doen. Heel letterlijk. Want elke gedachte en elk gevoel gaan vanzelf weer weg als je het geen aandacht geeft. Als je niet met die gedachte in gesprek gaat. Het is namelijk niet die eerste gedachte waar je last van hebt, maar jouw gedachten over die gedachte. De modderstroom die het op gang brengt.

Vergelijk het met hoe je in je eentje in een koffietentje zit. Met een boek, tijdschrift of je telefoon. Dan komt er iemand binnen. Een vreemde. Het lijkt je een aardig persoon, zeker geen bedreiging. En ook niet iemand waar je verder kennis mee wilt maken. Dus: niks mis mee, maar je gaat er niks mee doen. Als deze persoon langsloopt geef je misschien een klein knikje. Zo’n ‘have a nice life en wij hoeven niks van elkaar’ knikje.

Je gaat niet proberen die persoon de tent uit te duwen. Of te vervangen door iemand die je leuker vindt. Je voelt je niet verplicht om lang met die persoon in gesprek te gaan. En je gaat ook niet naar de balie lopen om te vragen of de cappuccino van die persoon nou eindelijk klaar is. Je doet er behalve het knikje uit beleefdheid helemaal niks mee. Die persoon vervolgt simpelweg zijn eigen weg, en jij ook.

Helemaal niks

En dat is zoals je elke pieker-gedachte ook kunt benaderen. Die gedachte of dat gevoel is er, en dat is prima. Maar je hoeft er verder niks mee. Niet wegduwen, niet vervangen, niet ontkennen, niet beoordelen. Letterlijk helemaal niks. Zonder aandacht duurt het niet lang of het vertrekt meer stille trom weer uit je hoofd. Echt waar.

En als je hier geen ervaring mee hebt, dan kun je er misschien eens mee experimenteren. Met dat niks doen met gedachten. Want dat vraagt wel enige oefening. Tot je je realiseert: het heeft gewerkt!

Wil je jouw dilemma ook voorleggen? Mail dan naar [email protected] of stuur Raymond een berichtje op LinkedIn.

Raymond de Looze (1976) is bedrijfskundige en jurist, die zich na een internationale projecten carrière volledig richtte op zijn ware passie: de ontwikkeling van mensen. Naast schrijver van DIY Goeroe is hij mede-oprichter van Double-OO, dat professionele organisaties een doordacht proces voor ontwikkeling biedt.

Klik hier om DIY Goeroe te bestellen. Wie dit boek bestelt krijgt twee exemplaren. De Homie edition houd je zelf, de Nomad edition reist elke maand door. Zo start elke lezer een ontwikkelingsgolf bij anderen.

Raymond de Looze
Foto: : Asha Gaalman Fotografie

Juicy Dilemma: wat drijft mij nou eigenlijk?

In 8 stappen een succesvolle freelancer

Meld je aan voor onze wake-up letter en ontvang ons e-book t.w.v. € 19,95

Reageer op artikel:
Juicy Dilemma: hoe kan ik minder piekeren?
Sluiten