Waarom knappe koppen bij elkaar zetten niet de beste teams oplevert – systeempsycholoog Jobbeke legt uit

In het bedrijfsleven is persoonlijke ontwikkeling ontzettend belangrijk, maar hoe zit het eigenlijk met de ontwikkeling van het team? Veel teamcoaches, leiders en projectleiders werken te hard en bereiken te weinig op het gebied van samenwerken. Daarom schreef systeempsycholoog en opleider interventiekunde Jobbeke de Jong het boek ‘Competente mensen, incompetente teams‘.

Jobbeke geeft trainingen, opleidingen en masterclasses aan mensen die een team moeten aansturen of mensen die teams trainen en coachen. Als iemand ons wat kan vertellen over hoe we het samenwerken dan wél moeten aanpakken is het dus Jobbeke.

We vragen haar alles over wat er nu misgaat met samenwerken (waarom is het bijvoorbeeld zo dat een groep met de meest talentvolle en bekwame mensen niet per se het beste team is?) en wat we kunnen veranderen.

Vertel, hoe ziet jouw werkweek eruit?

“Dat ligt eraan. Ik heb mijn eigen praktijk en een opleidingsinstituut voor interventiekunde, Tachles in Bussum. Heel kernmerkend aan mijn werkweken is dat ze heel erg van elkaar verschillen. Er zijn weken waarin ik heel veel cursisten opleidt in 2-daagse of 3-daagse blokken. Ik begeleid ook teams in organisaties die meer rendement uit hun samenwerking willen halen. Daarnaast geef ik ook online masterclasses.

Mijn baan is dus heel afwisselend, maar mijn specialisme is samenwerken, de groepsdynamica. Wat werkt wel en wat werkt niet binnen een groep? Hoe werken zij zo goed mogelijk samen om maximale productiviteit te behalen in een hele fijne sfeer? En het allerbelangrijkste; wat vraagt dat van de begeleider, leider of coach?”

Met deze 5 tips creëer jij de beste werkomgeving voor jouw medewerkers

Wat zijn typische valkuilen op het gebied van samenwerken?

“De belangrijkste valkuil waar we in trappen, is dat we het gedrag dat mensen laten zien in een groep of team persoonlijk maken: we linken het aan persoonlijke kenmerken als kwaliteiten of een persoonlijkheidstype. Dat klopt niet in groepscontext. Tot nu toe is hier weinig over bekend, ook tijdens mijn studie psychologie heb ik hier weinig over geleerd.

Pas toen ik naar de SchoolvoorCoaching ging, leerde ik meer over ‘systeemdenken’ en ben ik me er geleidelijk in gaan specialiseren. Doordat we denken dat het gedrag persoonlijk is, stoppen we heel veel energie in het veranderen van individuen. We spreken mensen aan op hun gedrag, maken persoonlijkheidsprofielen aan en investeren in cursussen en opleidingen van individuen. Vaak wordt investeren in de groep en de samenwerking vergeten. Dat vraagt ook echt om andere interventies.

“Ik beschouw een team als een levend organisme.”

Dit organisme beïnvloedt sterk het gedrag van de individuele leden. Niet andersom, zoals we nu dus vaak denken.”

Waarom gaat dit zo vaak fout?

“Omdat we dit nergens leren. Overal om ons heen wordt het gedrag gekoppeld aan persoonlijke kwaliteiten, intentie of zelfs integriteit. Kijk maar eens naar het nieuws en bijvoorbeeld een grote gebeurtenis als de bankencrisis. Dan wordt er meteen afgevraagd wie de schuldige is.

Het is heel fijn om een schuldige aan te wijzen wanneer teams niet goed samenwerken. Dan kan er bijvoorbeeld iemand worden weggestuurd en lijkt het probleem opgelost. Maar omdat de onderliggende groepsdynamica niet is aangepakt, zal er wel weer een nieuw iemand opstaan die vervolgens als schuldige aanwezen kan worden.”

Dus zelfs als iedereen leuk en bekwaam is en hard werkt, kan het fout gaan met dit levend organisme?

“Veel bedrijven denken inderdaad dat het een optelsom is: dat als we alleen maar bekwame mensen bij elkaar zetten, daar wel de beste teams uit moeten voortkomen. Maar niets is minder waar. In 2012 heeft Google een intern onderzoek gedaan, project Aristotle heette dit, naar 180 teams.

Jobbeke de Jong overhandigt boek bij Google
Jobbeke de Jong overhandigt boek bij Google

Wat bleek? De teams waar alle knappe koppen bij elkaar waren gezet, bleken helemaal niet de beste teams. Dat waren de teams waar een grote mate van psychologische veiligheid was. Deze teams waren veel minder bezig met dat ze zo intelligent mogelijk moesten overkomen en hun gelijk moesten halen, maar hadden vooral geleerd om goed naar elkaar te luisteren.”

Houdt psychologische veiligheid ook in dat je bijvoorbeeld eerlijk feedback aan elkaar durft te geven?

“Iedereen weet dat goed functionerende teams eerlijke feedback horen te geven en in principe kunnen de meeste mensen dit prima. Waarschijnlijk geven ze het bijvoorbeeld wel bij hun buurman aan als hij te veel herrie maakt. Maar feedback geven aan collega’s is echt een gevorderde vaardigheid. Voor een team als geheel.

Feedback eng en negatief? In de nieuwste WorkJuice Podcast rekenen we af met dat vooroordeel

In het verleden kwam het vaak voor dat ik feedbacktrainingen gaf bij bedrijven. Deze werknemers kregen de tools om feedback te geven, maar als ik dan na een aantal weken terugkwam was het team weer teruggevallen in oude patronen. Het fundament mistte: het vertrouwen. Bij sterke teams is het niet jouw waarheid tegen de mijne. De teamleden weten dat er echt wordt geluisterd. Dat geeft vertrouwen en de mogelijkheid om samen te groeien.”

“Wanneer er geen gezamenlijke basis is, kun je zo’n feedbacktraining vergelijken met een driewieler geven aan een pasgeboren baby.”

Wat kunnen we leren van jouw boek?

“Mijn boek is voor interventionisten. Dat is niet echt een sexy term, maar geldt eigenlijk voor iedereen die bezig is met samenwerkingen die moeten leiden tot succesvolle resultaten. Denk aan functies als teamcoach, projectleider, manager of trainer.

In deel 1 van het boek kijken we naar wat een team nou eigenlijk is. Wanneer je je voor het eerst aansluit bij een team, ben je vaak het meest bewust van de energie en dynamiek van een groep. Ik leer je de verschillende groepsfases herkennen en vertel de hele logica daarachter. Begrijpen is de eerste stap, in het tweede deel gaan we daarom ook opdrachten uitvoeren.”

Wat voor tip heb je voor leidinggevenden die ze vandaag al kunnen toepassen?

“Naast het kopen van mijn boek? Haha, nee, de allereerste stap is checken of er echt een hele heldere doelstelling is voor het team. En daarmee bedoel ik dus niet de individuele doelstellingen van het team, maar een gezamenlijke.”

Competente mensen, incompetente teams is sinds vorige maand te koop bij (online) boekhandels als Paagman.

Zo ontdek je jouw leiderschapsstijl (en gebruik je ’t in je voordeel)

In 8 stappen een succesvolle freelancer

Meld je aan voor onze wake-up letter en ontvang ons e-book t.w.v. € 19,95

Reageer op artikel:
Waarom knappe koppen bij elkaar zetten niet de beste teams oplevert – systeempsycholoog Jobbeke legt uit
Sluiten