Tessa Ham
Tessa Ham | LinkedIn Carrière 24 nov 2020

Anouhk Sterken geeft presentatiecoaching aan journalisten, politica en CEO’s: haar beste tips en tricks

Anouhk Sterken (39) coacht verschillende sprekers, van CEO’s tot influencers en van journalisten tot politica, en geeft daarnaast al 15 jaar workshops, talks en trainingen. Als iemand ons tips kan geven op het gebied van presenteren is het deze presentatiecoach dus wel. Zelf kan ze niet meer relaxt naar een speech kijken. “Als ik bruiloftspeeches zie, cringe ik soms”, zegt ze aan de telefoon. “Tien minuten met mij had al een heel verschil gemaakt.”

Anouhk geeft voor eens en altijd antwoord op de meest gestelde vragen als het om presentaties gaat. Want wat doe je nou met je handen? Moet je echt voorstellen dat het publiek naakt is? En wat kun je doen aan die zenuwen?

De antwoorden op deze vragen worden ook uitgebreid in haar boek ‘Zeg het‘ besproken, die vandaag uitkomt.

Wat zie je vaak fout gaan bij presentaties?

“De meest voorkomende fout? Het niet doen. Oftewel: nee zeggen als je gevraagd wordt een presentatie te houden. Zonde, want iedereen heeft een verhaal te vertellen. En ik geloof er heilig in dat je het de wereld verschuldigd bent om dat ook te doen.

Een andere grote fout is een slechte voorbereiding. Wij Nederlanders denken vaak: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Bij het presenteren uit zich dit in de gedachte dat we ‘het verhaal toch wel kennen’. Zonder goede voorbereiding een presentatie geven – of dat nou voor een groot publiek of in een vergadering is – zorgt ervoor dat je een opbouw mist en van hot naar her gaat.

Zorg dat je jouw presentatie van A tot Z op papier hebt gezet. Een goede introductie, middenstuk en einde zijn onwijs belangrijk. Vervolgens is het oefenen, oefenen, oefenen.

“Zodra je het uit je hoofd weet, mag je het loslaten.”

Zo zorg je ervoor dat het niet te ingestudeerd overkomt. Ik ben er dus ook niet voor dat je je speech helemaal meeneemt op papier. Zodra je daarop terugvalt en gaat voorlezen, kun je geen verbinding meer maken met je publiek.”

Heb je tips voor mensen die het presenteren spannend vinden?

“Er is een quote van Jerry Seinfeld die me altijd is gebleven: ‘Uit onderzoek blijkt dat presenteren de grootste angst is van mensen. Op nummer twee komt de dood. Dat houdt in dat mensen op een begrafenis liever in de kist liggen dan een speech geven.’

Ik geloof niet dat presenteren echt de allergrootste angst is van mensen, maar het is wel waar dat heel veel mensen in meer of mindere mate hier last van hebben. Het is ook normaal om spanning te voelen en juist abnormaal als je helemaal niets zou voelen. Daarom is de eerste tip om te accepteren dat je die spanning voelt.

De tweede tip is om je te focussen op je ademhaling. Adem diep in door je neus en diep uit door je mond. Ten slotte helpt het om jezelf te gronden. Zet je beide voeten op de grond en wees je bewust dat je in het hier en nu bent.

Je kunt ook een andere rol aannemen op het podium. Dat is een trucje die Beyoncé toepast. Ze durft eigenlijk niet op te treden, dus creëerde ze het alter ego Sasha Fierce. Die durft wel dat podium op te stappen. Als je presenteert ben je vaak bang voor wat anderen van je vinden. Een andere rol aannemen helpt om het minder persoonlijk te laten voelen.”

Ben je zelf nog zenuwachtig als je moet presenteren?

“Ik voel ook die spanning in mijn buik als ik moet presenteren. Maar ik weet dat die vlinders in je buik, het zweten en trillen allemaal bijeffecten zijn van adrenaline. Dit hormoon zorgt ervoor dat jij je hyperbewust bent van de situatie en dat jij messcherp bent.”

“In plaats van die vlinders te interpreteren als angst, denk ik: fijn, de adrenaline komt me helpen.”

Anouhk Sterken
Fotograaf: Joshua Rood

Wat moet je met je handen doen tijdens het presenteren?

“Er zijn presentatiecoaches die je precies vertellen wat je met je handen moet doen. Ik vind het veel belangrijker dat jij jezelf kan zijn. Misschien zorgt het houden van je handen in je zakken ervoor dat jij je veiliger voelt en beter je verhaal kan doen. Tenzij je jezelf verkoopt als professionele spreker, vind ik dat helemaal prima.

Niemand verwacht van jou dat je Obama bent. Als je krampachtig je handen gaat gebruiken, denkt het publiek: wat is hier gaande? Wat je doet met je handen is eigenlijk onbelangrijk. Het gaat om je verhaal. En als jij je lekker voelt, dan spiegelt het publiek dat gevoel.”

Werkt het echt om het publiek naakt voor te stellen?

“Dat is echt complete onzin. Als ik dit op het podium zou doen, zou ik misschien in lachen uitbarsten. Je bent niet meer bezig met wat je wil vertellen. Ik denk dat het advies is ontstaan vanuit de gedachte dat je publiek kwetsbaar is, dat ze gelijken zijn. Geen wolven die je willen opeten. Dat is natuurlijk wel een goede zaak: realiseer je dat deze mensen niet de vijand zijn en dat ze je willen horen spreken.

“Maar daarvoor hoef je ze niet naakt voor te stellen.”

Is het goed om oogcontact te zoeken met iemand uit het publiek of kan je beter ergens achterin de zaal turen?

“Als je spreekt voor een groep – of dat nou vijf of vijfduizend mensen zijn – is het belangrijk dat je je publiek betrekt bij het verhaal. Een goede manier om dat te doen is door mensen echt letterlijk aan te kijken. Dat moet wel een beetje natuurlijk zijn. Het kan ook awkward en creepy zijn als je met een paar mensen intensief oogcontact hebt en je die spanning niet loslaat.

Ik raad altijd aan om een stuk of vijf mensen in het publiek uit te kiezen en daar af en toe je blik op te rusten.”

Wat kun je doen als je merkt dat je niet de aandacht van het publiek hebt?

“Dat is een grote angst van veel mensen. Dat je tijdens je presentatie telefoons ziet verschijnen, mensen met anderen ziet praten of zelfs dat mensen weglopen. Dit komt vaak door de manier waarop jij je verhaal brengt. Als je bijvoorbeeld een data dump doet met allemaal cijfers en informatie die mensen toch niet kunnen onthouden. Of als je alles van je powerpoint voorleest. Dan had je net zo goed een mail kunnen sturen. De tijd van je publiek is waardevol. Neem dat dus ook serieus.

Als je toch merkt dat de aandacht begint te verslappen, bijvoorbeeld omdat je een saai onderwerp moet bespreken, zorg dan dat je interactie met het publiek krijgt. Kijk ze aan, stel ze vragen en zet ze bijvoorbeeld letterlijk in beweging door ze een stelling te laten beantwoorden. Ja is de ene kant van de ruimte, nee de andere kant.

“Het is overigens geen probleem als drie van de honderd mensen op hun telefoon kijken.”

Er zijn altijd mensen die zich bijvoorbeeld moeilijker kunnen concentreren. Neem het niet persoonlijk en focus je op de overige 97.”

Wat kun je doen aan ‘uhms’?

“Ten eerste: voorbereiding is alles. Maar eigenlijk heb ik er geen problemen mee als je even moet zoeken naar een woord. Als het maar niet te vaak gebeurt, is het geen ramp. Nogmaals: niemand verwacht perfectie van je, we zien liever echte mensen. Het publiek vergeeft veel en ziet liever authenticiteit.”

Boek 'Zeg het' van Anouhk Sterken

Wat kunnen we verwachten van je boek?

“Alles wat we nu hebben besproken, komt uitgebreid aan bod. Maar naast het zakelijke presenteren, heb ik het ook over privé-situaties. Hoe presenteer je jezelf in andere situaties? Op het feestje waar je niemand kent, in een (vijandige) groep zoals de moeders op het schoolplein, aan de telefoon, via Zoom, op social media?

Natuurlijk bespreek ik ook de theorie van zakelijk presenteren, hoe je je verhaal vindt, hoe je authentiek kunt spreken, wat je opbouw moet zijn, je lichaamstaal, wat je het best aan kan trekken, etcetera. Er zijn genoeg boeken die zich alleen daar op richten. Maar, sorry collega’s, die zijn vaak vrij saai. Mijn boek is niet saai, concreet en met tips die je direct toe kunt passen. In je professionele en privéleven.”

Het boek ‘Zeg het‘ van Anouhk Sterken is vanaf nu te koop in (online) boekhandels.

Verder lezen? De ultieme do’s en don’ts van goede presentatie slides

In 4 weken naar een productiever leven

Meld je aan voor onze wake-up letter en volg onze productiviteitscursus

Reageer op artikel:
Anouhk Sterken geeft presentatiecoaching aan journalisten, politica en CEO’s: haar beste tips en tricks
Sluiten